Β ι ο τ ρ ο π ι α
 |
| φωτ. Κωστής Τσιάχας |
Aπό τη σύλληψη της ιδέας (ανήμερα
Θεοφανείων, 6/1/2017) μέχρι και σήμερα το "Gedik project" παραμένει
μια δεξαμενή γνώσης, έμπνευσης, δημιουργίας και θαλπωρής. Αυτό το
παράξενο όρος αποτέλεσε την αφορμή για να συνδεθούμε και να συνειδητοποιήσουμε την
κοινή αγάπη για τη φύση, την τέχνη, τη ζωή, την περιπέτεια. Κι αυτή η σπίθα
γέννησε την όρεξη για έρευνα, προβληματισμό, οραματισμό και δημιουργικότητα που
επεκτάθηκε σε όλους όσους συμπορεύθηκαν σε αυτή την αναζήτηση εδραιώνοντας κατά
κάποιο τρόπο έναν μυστικό –ίσως και συνομωτικό- μεγαλοϊδεατισμό. Μυστικό γιατί
στην προσπάθειά μας να προσέξουμε έναν γεωλογικά,
περιβαλλοντικά, αισθητικά ιδιαίτερο τόπο, δεν θελαμε να το κραυγάσουμε, αλλά προτιμήσαμε να το αγκαλιάσουμε ήρεμα, εύστοχα, μεθοδικά και φροντίσαμε ο σκοπός μας να μην διαβρωθεί από καιροσκόπους, καταπατητές και κάθε είδους αυτόκλητους προστάτες.
Συνδέθηκα με αυτό το πολύμορφο
τοπίο χρόνια πριν, μέσα από την ανάγκη μου να ξυπνώ τις αισθήσεις, να ασκούμαι
σωματικά, να αγναντεύω τον κάμπο από ψηλά, να απομονώνομαι, να δυϊλίζω καθημερινές
και υπαρξιακές αγωνίες, να συλλέγω στα δειλινά κύστο, θυμάρι και κάπαρη κοντά στον Αη Λιά, να γιογκάρω πάνω στις σκόρπιες μαρμάρινες σαρκοφάγους με θέα τις ποτιστικές καλλιέργειες του κάμπου, να σκαρφαλώνω στις νότιες αναρρηχιτικές πλαγιές και να μαζεύω άγρια ρόκα. Κάθε φορά περπατούσα για αρκετή ώρα τις καμπύλες του για να διαλέξω το σημείο μου, το κατάλληλο κρησφύγετο για να διαβάσω, να ονειρευτώ, να καταστρώσω τα σχέδιά μου, να πάρω αποφάσεις, να ηρεμήσω και να αφεθώ. Κάθε φίλο που
παρέσερνα στον τόπο αυτό, μαγεύονταν και ομολογούσε την πολυδιάστατη λειτουργία του και τη διαπεραστική ενέργειά
του. Ο τόπος ενέπνεε συν-κινήσεις και αγαλλίαση.
Η δύναμη του βουνού, ομολογουμένως
πανίσχυρη. Όσο και οι αφηγήσεις, οι μύθοι και τα βιώματα όσων συνδέθηκαν ή έζησαν
στιγμές της ζωής τους πάνω και γύρω από αυτό. Άλλοι το αποκαλούν δράκο λόγω
μορφολογίας, άλλοι πέρασμα, άλλοι το συνδέουν με το οθωμανικό οικισμό της
γειτονικής Χασάμπαλης. Για εμάς ήταν ο
ιδανικός βιωματικός τόπος για μια πολυεπίπεδη έρευνα και επανασύνδεση. Η τεχνητή
λίμνη στη βορειοανατολική πλευρά ενέπνευσε την εγκληματολογική ανάλυση ενός φυσικού τοπίου που λεηλατείται, αλλοιώνεται και αναδημιουργείται μετά από την βίαιη εξόρυξη των αδρανών υπόγειων υλικών για οδοποίηση.
Διάσπαρτοι ξεκοιλιασμένοι σαρκοφάγοι εξορυγμένου πράσινου θεσσαλικού λίθου σε όλη τη νότια
πλαγιά ανάμεσα στα απομεινάρια αρχαίων -μέχρι και σύγχρονων- λατομείων μάς
υπέδειξαν τον ανεπανάληπτο γεωφυσικό πλούτο. Χάρη στα σπάνια κοιτάσματα πράσινου θεσσαλικού
λίθου, ο οφιτοασβεστίτης της περιοχής βρέθηκε να κοσμεί αρχιτεκτονικά αριστουργήματα ανά τον κόσμο.
Το ξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία στα δυτικά, χτισμένο πάνω στα ερείπια αρχαίου ναϊσκου προς τιμή του προστάτη Ποσειδώνα αιχμαλωτίστηκε σε
φωτογραφίες αιγαιοπελαγίτικου κάλλους με τη μόνη διαφορά ότι στο φόντο αντί για γαλανή θάλασσα, έστεκε ο πολύχρωμος σπαρμένος κάμπος. Συζητήσαμε με παρατηρητές πουλιών στο μονοπάτι
που οδηγούσε στους βραχόλακκους με τις φωλιές από τα γεράκια. Χαιρετηθήκαμε με λαχανιασμένους αθλητές-φυσιολάτρες στην προπονητική διαδρομή, σκαρφαλώσαμε στις νότιες αναρριχητικές πλαγιές του, μιλήσαμε με βοσκούς και με λασπωμένους
αναβάτες στην πίστα endurο, σταθήκαμε για ώρες μέσα στο εγκαταλειμμένο οίκημα-γκαλερί με
τα ανοιχτά παραθυρόφυλλα και το μοναχικό πεύκο.
Φαντασιωθήκαμε unplugged συναυλίες ανάμεσα
στους εντυπωσιακούς τετράγωνους βραχόλιθους της ΒΔ πλευράς. Αφουγκραστήκαμε τα
βογκητά ζευγαρώματος χελώνων σε λαξευμένη βραχοεξέδρα, ιδανική για θεατρικές παραστάσεις και νυχτερινές
κινηματογραφικές προβολές. Δοκιμάσαμε την ακουστική δυναμική της λίμνης με νέυ και οραματιστήκαμε
περφόρμανς, ηχοτοπία με land art και φωτιστικές εγκαταστάσεις χωρίς οικολογικό αποτύπωμα σ' ένα φαντασιακό διεθνές κάλεσμα καλλιτεχνικής
δημιουργίας και εναρμονισμένης σύμπραξης. Προσκαλέσαμε νοητά τον αγαπημένο Murray Schaffer, μουσικοσυνθέτη και μελετητή ακουστικής οικολογίας να
συνδιαλλαγεί με τη λίμνη, τα βατράχια, τα ψάρια, τα πουλιά και να γράψει μουσική για το θεσσαλικό εξορυγμένο τοπίο. Στα ηλιοβασιλέματα διαβάσαμε ποίηση και αναστενάξαμε για τη θαλπωρή που νιώσαμε μες την αγκαλιά του τοπίου. Απολαύσαμε στην ακτή της λίμνης το δροσιστικό λουτρό αναψυχής. Κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο βουτήξαμε στα
γαλαζοπράσινα νερά της, κάτω από τον έναστρο ουρανό σπάσαμε την ηχομονωμένη σιγή των βράχων με την αργόσυρτη ηχώ των λαρυγγισμών μας.
Αγαπήσαμε σταδιακά αυτό το αιχμηρό βραχώδες μόρφωμα με όλες τις κρυφές γωνιές του καθώς ιχνηλατούσαμε τον πλούτο του
σε συζητήσεις με γεωλόγους, ιστορικούς, φιλολόγους, αρχαιολόγους, δημάρχους, ιδιοκτήτες λατομείων, δύτες,
φυτοπαθολόγους, βοσκούς, καλλιεργητές, μελισσοκόμους, φωτογράφους, παρατηρητές πουλιών και ντόπιους περιηγητές. Ανακαλύψαμε τις πληγές του και
τη δύναμη που κρύβει μέσα του: Κάθε
πράξη ιδιοκτησίας, εκμετάλλευσης και παρέμβασης άφησε πίσω του ένα εντυπωσιακού κάλλους έγκλημα.
Ένα νέο, άγριο, λεηλατημένο σεληνιακό τόπο με πλατιές κοιλότητες γεμάτες βουνιές πικραμυγδάλων, απλωμένα μελίσσια και μια καλά κρυμμένη υπόγεια λίμνη. Οι ντόπιοι την αποκαλούν κρυφή λίμνη. Την αφουγκραστήκαμε. Την ταυτίσαμε με το θηλυκό στοιχείο που κακοποιείται,
βιάζεται, πονά. Επιστρέψαμε στο μετατραυματικό τοπίο ως ταπεινωμένοι ικέτες για
να θαυμάσουμε την τέχνη της αναγεννητικής της εξέλιξης και να ομολογήσουμε για
άλλη μια φορά πόσο μικροί και λίγοι στεκόμαστε μπροστά της. Είδαμε μπροστά στα μάτια μας πως η φύση γιγαντώνεται χωρίς να μας έχει ανάγκη. Πώς προχωρά ουσιαστικά ανενόχλητη μέσα στους
μακρόσυρτους συμπαντικούς ρυθμούς. Πανίσχυρη, αδιάφορη, ακλόνητη, μυστική, ικανή να βρίσκει πάντα τον τρόπο να προσαρμόζεται. Μεγαλοψυχη να συν-χωρεί τη δίποδη παρουσία, να συγχωνεύει την πληγή και να αναγεννιέται.
Ο καθαρισμός της λίμνης μόλις τρία
χρόνια πριν ήταν μια πράξη αγάπης, ταπείνωσης και ευγνωμοσύνης μπροστά σ' ένα ζωντανά, μεταλλασσόμενο χώρο. Ήταν η αφορμή για συναίνεση σε μια προσπάθεια εδραίωσης μιας αρμονικής μετά-συμβίωσης με όλα τα στοιχεία που την συντελούν. Καλαμιές, αρμυρίκια, ψάρια, βατράχια, πουλιά, νερό, χώμα, ίζημα, αέρας, απότομοι περιμετρικοί βράχοι με κυρίαρχη την ιερή της σιωπή.
Δεν καταφέραμε να φτιάξουμε τη land art Μπιενάλε που
φαντασιωθήκαμε, δεν κυνηγήσαμε χρηματοδότες και σπόνσορες, όπως σχεδιάσαμε. Δεν εξαπολύσαμε
επικοινωνιακό αγώνα για επαφές και υποστηρίξεις, δεν συσταθήκαμε σε νομική μορφή, ούτε δημιουργήσαμε τη διαδικτυακή πλατφόρμα προβληματισμού που συζητήσαμε. Δεν μπορέσαμε να δώσουμε ένα όνομα στην ορμή της συμμαχίας. Ημερολόγια, φωτογραφίες, ένα ταινιάκι μικρού μήκους και σημειώσεις παραμένουν θεματοφύλακες του ονείρου σε φυλαγμένα ψηφικά αρχεία, στις
ζεστές καρδίες και στο πολυάσχολο μυαλό μας.
